หนี้สูญต้องบวกกลับไหม? เช็กเงื่อนไขก่อนหักรายจ่ายทางภาษี
หนี้สูญที่บันทึกในบัญชีไม่ได้เป็นรายจ่ายทางภาษีได้ทุกกรณี หากกิจการรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายแล้ว แต่ยังไม่ผ่านเงื่อนไขภาษี ต้องบวกกลับในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษี ส่วนหนี้สูญที่ผ่านหลักเกณฑ์ครบถ้วน สามารถหักเป็นรายจ่ายได้ตามกฎหมาย อ้างอิง ประมวลรัษฎากร มาตรา 65 ทวิ (9)
“บวกกลับ” หมายถึง การนำค่าใช้จ่ายที่กฎหมายภาษีไม่ให้หัก มาปรับเพิ่มจากกำไรทางบัญชีเพื่อคำนวณกำไรทางภาษี ไม่ใช่การรับเงินคืนจากลูกหนี้
แยกหนี้สูญกับหนี้สงสัยจะสูญก่อน
หนี้สงสัยจะสูญเป็นค่าใช้จ่ายจากการประมาณว่าลูกหนี้อาจชำระไม่ได้ โดยบันทึกคู่กับค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ สำหรับบริษัททั่วไปที่ไม่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย ค่าใช้จ่ายจากการตั้งค่าเผื่อนี้ต้องบวกกลับทางภาษี ตาม มาตรา 65 ตรี (1) เรื่องเงินสำรอง
เมื่อกิจการตัดลูกหนี้ออกจากบัญชีตามวิธีค่าเผื่อ จะปรับลดค่าเผื่อที่เกี่ยวข้อง การตัดหนี้จึงอาจไม่มีค่าใช้จ่ายใหม่ในปีนั้น ต้องตรวจรายการบัญชีก่อนปรับกำไรทางภาษี อ้างอิง TFRS for NPAEs บทที่ 7 ข้อ 7.6–7.7
หนี้สูญแบบไหนหักรายจ่ายได้?
หลักเกณฑ์ทั่วไปกำหนดให้เป็นหนี้จากการประกอบกิจการ หรือหนี้ที่เคยรวมเป็นเงินได้ในการคำนวณกำไรสุทธิ ต้องยังไม่ขาดอายุความและมีหลักฐานที่ฟ้องร้องได้ โดยไม่รวมหนี้ที่ผู้เป็นหรือเคยเป็นกรรมการหรือหุ้นส่วนผู้จัดการเป็นลูกหนี้
นอกจากนี้ ต้องดำเนินการตามเงื่อนไขที่สัมพันธ์กับยอดหนี้ของลูกหนี้แต่ละราย เช่น กรณีไม่เกิน 200,000 บาท ต้องมีหลักฐานติดตามทวงถามตามสมควร ไม่ได้รับชำระ และการฟ้องร้องมีค่าใช้จ่ายไม่คุ้มกับหนี้ที่จะได้รับคืน ยอดหนี้ต่ำกว่าเกณฑ์เพียงอย่างเดียวจึงยังไม่เพียงพอ ส่วนยอดที่สูงกว่านี้ต้องพิจารณาข้อกำหนดเพิ่มเติม อ้างอิง กฎกระทรวง ฉบับที่ 186 และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม ข้อ 3–6
ตัวอย่างการปรับกำไรทางภาษี
สมมติบริษัทมีกำไรทางบัญชี 500,000 บาท หลังรับรู้ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับลูกหนี้ 50,000 บาทในปีปัจจุบันแล้ว โดยยังไม่พิจารณารายการปรับปรุงอื่น
| สถานการณ์ | การปรับปรุงทางภาษี | กำไรทางภาษี |
|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายจากการตั้งค่าเผื่อที่ไม่เข้าข้อยกเว้น | บวกกลับ 50,000 บาท | 550,000 บาท |
| หนี้สูญที่ยังไม่ผ่านเกณฑ์ภาษี | บวกกลับ 50,000 บาท | 550,000 บาท |
| หนี้สูญที่ผ่านเกณฑ์ภาษีครบถ้วน และยังไม่เคยหักรายจ่าย | ไม่ต้องบวกกลับยอดนี้ | 500,000 บาท |
ตัวอย่างนี้แสดงผลของหลักเกณฑ์ภาษี โดยต้องตรวจวิธีบันทึกบัญชีและสิทธิหักรายจ่ายจริงประกอบด้วย
ถ้าเคยบวกกลับค่าเผื่อแล้ว ต้องระวังการปรับซ้ำ
สมมติปี 25×1 บริษัทตั้งค่าเผื่อ 50,000 บาท และบวกกลับทางภาษีแล้ว ต่อมาปี 25×2 ตัดลูกหนี้โดยหักจากค่าเผื่อเดิมครบจำนวน จึงไม่มีค่าใช้จ่ายใหม่จากการตัดหนี้ครั้งนี้
หากปี 25×2 ผ่านเงื่อนไขหนี้สูญทางภาษีครบถ้วน บริษัทจึงปรับหัก 50,000 บาทในการคำนวณกำไรทางภาษีของปีนั้น โดยต้องไม่เคยใช้สิทธิหักยอดเดียวกันมาก่อน แต่ถ้ายังไม่ผ่านเกณฑ์ ก็ยังหักไม่ได้ และไม่ต้องบวกกลับค่าใช้จ่ายใหม่ที่ไม่ได้เกิดขึ้น ตัวอย่างนี้ประยุกต์จาก วิธีตัดหนี้ตามมาตรฐานบัญชี และ เงื่อนไขภาษีตามมาตรา 65 ทวิ (9)
ก่อนยื่นภาษี ควรจัดชุดเอกสารรายลูกหนี้ ได้แก่ หลักฐานการเกิดหนี้ รายละเอียดอายุหนี้ หลักฐานทวงถาม เอกสารอนุมัติและเอกสารคดีตามกรณี พร้อมตารางติดตามยอดค่าเผื่อที่เคยบวกกลับและยอดที่เคยหักทางภาษี เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าแต่ละยอดใช้สิทธิในปีใด
